De echte bindende factor is de gedrevenheid van de medewerkers

“Zorg met bezieling” luidt de slogan van Sevagram in Heerlen. Bestuursvoorzitter Pim Steerneman is meteen duidelijk: “de harde kant is niet spannend”. Betekenis wordt gemaakt als aan de basisvoorwaarden is voldaan. En dat vraagt keuzes en betrokkenheid. Precies de onderwerpen waarmee Sevagram druk is.

De zorg als bedrijf?
De tijd waarin de zorg in kloosters een religieuze plicht en roeping was ligt achter ons. De zorg is “geprofessionaliseerd” en ingebed in een verzorgingsstaat waarin niet de naasten maar de staat zich uiteindelijk moet bekommeren om de zieken en behoeftigen. Dat leidt tot een onhoudbare bekostigingssituatie. Dat is te zien: in de huidige zorgcontext is de ruimte om te manoeuvreren steeds beperkter. De financiering gaat omlaag terwijl de externe beheersdrift stijgt. De eerste stap om weer zorg met betekenis te kunnen verlenen, is door de dilemma’s te delen. Met de cliënt, maar zeker ook met de omgeving. Alleen als duidelijk is binnen welke kaders je gedwongen bent te werken, kan je de optimale invulling binnen die kaders bepalen.

Eigen regelruimte
De ruimte binnen de kaders krijgen is een voortdurend gevecht. Terwijl zorgkantoren en de staat sturen op een beheersmatig kader, telt bij Sevagram juist de eigen regelruimte zwaar. Die regelruimte is er voor de cliënt, maar zeker ook voor de medewerker. Niet een beheerskader, maar een gedeeld waardekader dient als leidraad voor kwaliteit van zorg. Binnen dat kader heerst maximale flexibiliteit. Want wat kwalitatief hoogstaande zorg is, verschilt van mens tot mens. Daar zit hem ook de uitdaging. Bijvoorbeeld met mensgerichte innovatie. Dat kan technisch zijn, bijvoorbeeld door het inzetten van elektronische huisdieren bij dementerende ouderen. Maar juist de innovatie in woonvormen is bij Sevagram belangrijk. “Couleur locale” is een concept waarbij mensen kunnen wonen in een setting die ze gewend zijn. Want er zijn grote verschillen in manier van leven binnen het verzorgingsgebied van Sevagram, bijvoorbeeld tussen de oude mijndorpen en Heerlen.

Leren van Van der Valk
Wat bindt Sevagram in al die diversiteit? De inspiratie is uit vele hoeken gekomen, variërend van het boek “What if Disney ran your hospital?”  van Fred Lee tot het hospitalityconcept van Van der Valk restaurants. Onderdeel daarvan is een simpel kaartje met de operationalisatie van de waarden van Van der Valk. Daarop staan simpele gedragspointers, zoals “Wij maken oogcontact met onze gasten”. Handig voor als je even hulp nodig hebt bij de vertaalslag naar de dagelijkse gang van zaken. Sevagram heeft uiteindelijk een dergelijk kaartje ontwikkeld, als onderdeel van het implementeren van Planetree. “Planetree is alleen een kapstok waaraan je alles wat toch al speelt in je organisatie kan ophangen” zegt Steerneman. Het gezamenlijk waardekader moet er al zijn. Daar ligt de basis van “Zorg met bezieling”. Uiteindelijk is de echte bindende factor de gedrevenheid van de medewerkers om iedere dag de kwaliteit van leven van de cliënten maximaal te maken, op basis van de inrichting die iedere cliënt binnen zijn eigen regelruimte aan dat begrip geeft.

De slotsom
Wat raakt mij nou het meeste in dit gesprek? Dat is de liefde waarmee gekeken wordt naar de cliënten. De twinkeling in de ogen van mijn gesprekspartner als hij vertelt hoe in de woonvormen voor de één het gevoel van private ruimte wordt gerealiseerd, maar voor de ander het gevoel van op de stoep voor het huis zitten met een biertje in de hand. En hoe bewoners actief begeleid worden naar de plaats die ze uiteindelijk het langst gelukkig in het leven laat staan. De harde kant is niet spannend. Maar dit wel.

Duurzame Zorg: De documenten van Our Common Future 2.0 staan online

Mijn hele zoektocht naar Betekenis en Zorg is mede ontstaan door mijn deelname aan het project Our Common Future 2.0 van prof. Jan Jonker. Met onze werkgroep "zorg" en nog 18 andere werkgroepen hebben we een visie samengesteld. De ultra-ingekorte samenvattingen van iedere werkgroep zijn verschenen als het boek "Duurzaam Denken Doen" .

Veel interessanter vind ik persoonlijk de uitgebreide samenvattingen die alle groepen hebben gemaakt. Deze zijn beschikbaar via deze pagina. De presentatie van onze werkgroep staat op SlideShare (helaas ontdaan van alle vormen van timing en animatie)

Een zoektocht naar Betekenis en Zorg

Deze blog is de start van mijn zoektocht. Een zoektocht die begon vanuit mijn werken met Betekenis bij Mercurius Identiteitsmarketing enerzijds, en mijn deelname aan Our Common Future 2.0 anderzijds. De vraag die mij bezighoudt: Op welke manieren kan zorg betekenisvol zijn.

Natuurlijk is het betekenisvol als je iemand geneest, maar er zijn zoveel meer manieren om van betekenis te zijn. De aandacht voor het onderwerp groeit, getuige ook initiatieven als Compassion for Care en opdrachten die ik vanuit Mercurius uit mag voeren voor betekenisvolle zorg. Er blijkt veel mogelijk, maar ook weinig inspiratie te zijn op dit gebied.

In mijn zoektocht naar visionairs met lef spreek ik een hoop mensen. Mijn intentie is om hier de verslagen van die gesprekken te delen, ter inspiratie voor vele anderen